ابو الفضل مير محمدى زرندى

279

تاريخ و علوم قرآن ( فارسى )

2 - شيخ كلينى با سند صحيح از ابى بصير نقل مىكند كه امام صادق ( عليه السلام ) فرمود : ما راسخون در علم هستيم كه تأويل آن را مىدانيم « 1 » . 3 - و نيز از يزيد بن معاويه نقل مىكند كه يكى از دو امام باقر ( عليه السلام ) و يا امام صادق ( عليه السلام ) در شرح آيهء شريفه « وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ » فرمود : رسول خدا افضل راسخين است و خداى تعالى آنچه را كه نازل فرموده چه تنزيل باشد و چه تأويل به پيغمبرش تعليم كرده است و هيچ وقت چيزى را نازل نمىنمود مگر اينكه آن حضرت را از تأويلش مطلع مىكرد و پس از آن حضرت اوصيائش همهء آن علوم را مىدانستند و آنان كه جاهل به آنها هستند هر گاه علماء ، آنها را به چيزى آگاه مىكردند مىگفتند : « چنانچه خداوند نقل مىفرمايد » پروردگارا همهء اينها از نزد تو است و به آنها ايمان داريم قرآن خاص و عام است محكم و متشابه است ناسخ و منسوخ است و راسخون در علم ، همهء آنها را مىدانند « 2 » . و ليكن در مقابل اين اخبار ، روايات ديگرى داريم كه دلالت دارند بر اينكه راسخون ، عالم به تأويل متشابهات نيستند و در حقيقت واو را در آيهء شريفه و او استيناف گرفته‌اند كه از جمله اين اخبار خطبه‌اى است در نهج البلاغه به نام « خطبة الاشباح » ، نقل شده كه امام ( عليه السلام ) مىفرمايد : بدان راسخون در علم كسانى هستند كه درهاى غيب را به روى خود بسته مىبينند و به آنچه از غيبها كه جهل دارند اقرار دارند و خداوند آنان را به اين اقرارشان مدح مىفرمايد و چون در چيزهايى كه تعمق در آنها در تكليف آنان نيست وارد نمىشوند خداوند آنان را به راسخين در علم ياد مىفرمايد « 3 » . و معلوم است كلام على ( عليه السلام ) ناظر است به آيهء شريفه « وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ . . . » و اينكه راسخين ، تأويل متشابهات را نمىدانند و به عجز خود معترفند . ولى در مقابل اين اخبار ، اخبار ديگرى دلالت مىكنند بر اينكه راسخين ، عالم به متشابهاتند كه مقدارى از آن را در سابق نقل كرديم بايد اخبار مخالف را يا تأويل كنيم و يا

--> ( 1 ) اصول كافى ، طبع جديد ، ج 1 ، باب « انّ الراسخين فى العلم هم الأئمة ( ع ) ص 213 . ( 2 ) اصول كافى طبع جديد ، ج 1 ، ص 213 . ( 3 ) نهج البلاغه شرح شيخ محمد عبده خطبه 89 ص 161 ج 1 .